BUXORO VILOYATI GIDRONIMLARINING MAVZU YO‘NALISHLARI
Ключевые слова:
gidronim, Buxoro viloyati, onomastika, mavzu yo‘nalishi, onomastik nominatsiya, antropogidronim, etnogidronim, fitogidronim, zoogidronim, toponimik transfer.Аннотация
Maqolada Buxoro viloyati gidronimlarining mavzu yo‘nalishlari onomasiologik va leksik-semantik nuqtai nazardan tahlil qilinadi. Mavjud kartografik hamda onomastik tadqiqotlarda qayd etilgan gidronimik materiallar asosida hudud suv obyektlari nomlarining nominatsion motivlari tizimlashtirildi. Tahlil natijasida gidronimlarni uch makroyo‘nalish: tabiat markazli, inson markazli va nom ko‘chishi hamda ma’muriy-hududiy aloqaga asoslangan yo‘nalishlarga ajratish taklif qilindi. Ularning tarkibida geografik o‘rin va relyef, suvning fizik-belgili xususiyatlari, rang-tus, flora va fauna, shaxs nomi va ijtimoiy unvon, etnik mansublik, tarixiy-madaniy xotira hamda toponimik transferga asoslangan mavzuviy guruhlar aniqlandi. Shirinquduq, Sho‘rqoq, Qamishbuloq, Ilonli ariq, Samadqoq, Abdullaxon kollektori, Qozoqquduq, Uyg‘ur ariq, Romitan arig‘i kabi birliklar misolida nomning semantik markazi va gidroobyekt haqidagi ekstralingvistik axborot o‘zaro bog‘liqligi ko‘rsatildi. Gidronimlarning mavzuviy tasnifi Buxoro vohasining tabiiy muhiti, irrigatsiya madaniyati, etnik tarixi va til aloqalarini bir butun tizimda yoritish imkonini berishi asoslandi.
